ساحل غربى دجله بود . آب روان و زراعت ديم بسيار داشت . « 1 » ابن حوقل مىنويسد : بزرگان شهر بلد در عراق به فراوانى ثروت و توانگرى شهره بودند ، ناصر الدولهء حمدانى بر ايشان دست گشاد و در پراكندگى آنان كوشش كرد و بدترين سختيها را بر آنان وارد آورد . « 2 » در نيمهء دوم قرن چهارم مقدسى ، بلد را شهرى پردرآمد با كاخهاى بسيار بزرگ و خوش‌ساخت از گچ و سنگ با بازارها و مسجد جامع در ميان آن ياد كرده است . « 3 » در سال 482 هجرى قمرى سلطان ملكشاه سلجوقى شهر بلد را به عمهء خود صفيه خاتون داد . « 4 » به نوشتهء ادريسى در اواسط قرن ششم بلد ( حدودا ) در 21 ميلى بالاى موصل ، شهرى پركشت و زرع و ثروتمند بود و بجز دجله آب جارى ديگرى نداشت . « 5 » ياقوت از قول حمزهء اصفهانى مىنويسد : نام قديم بلد ، شهر آباد بوده است ، اما وقتى ماهى يونس پيامبر ( ع ) را در نينوا ، روبروى موصل ، بلعيد ، اين شهر به بلطته ( او را بلعيد ) معروف شد . ياقوت اضافه مىكند كه آرامگاه عمر بن حسين بن على ( ع ) و از قول عبد الكريم بن طاووس مىنويسد كه آرامگاه ابو جعفر محمد بن على الهادى نيز در شهر بلد بوده است . « 6 » ابو الفداء به نقل از اللباب « 7 » مىنويسد : بلد موصل را بلد الخطب گويند . « 8 » در حال حاضر خرابه‌هاى شهر بلد قديم را مردم اسكى موصل يعنى موصل كهنه مىگويند . « 9 » سنجار . « 10 » شهرى است واقع در دشتى به همين نام در جزيره و جزء ديار ربيعه است و رود ثرثار ، كه از جبل حمرين سرچشمه مىگيرد ، آن را مشروب مىكند . ابن خرداذبه در فهرست اسامى شهرهاى ديار ربيعه نام سنجار را آورده است . « 11 » اصطخرى مىنويسد :

--> ( 1 ) . مسالك و ممالك ؛ ص 77 . ( 2 ) . صورة الارض ؛ جزء اوّل ، ص 220 . ( 3 ) . احسن التقاسيم ؛ ص 139 و 140 . ( 4 ) . تاريخ ابن خلدون ؛ ج 4 ، ص 347 . ( 5 ) . نزهة المشتاق ؛ ج 2 ، ص 660 . ( 6 ) . معجم البلدان ؛ ج 1 ، ص 715 و 716 . ( 7 ) . ابو الفداء اشاره نكرده كه از كدام اللباب استفاده كرده است . ( 8 ) . تقويم البلدان ؛ ص 319 . ( 9 ) . سرزمينهاى خلافت شرقى ؛ ص 107 . ( 10 ) . sindjar ( 11 ) . المسالك و الممالك ؛ ص 72 و كتاب الخراج ؛ ص 147 .